Krishnadeva Raya & His Ashtadiggajas

 

Krishnadeva Raya occupies an exalted place among the kings who ruled a greater part of South India from Vijayanagar. He was a brave warrior and a military strategist. He was an aesthetician par excellence. He patronised poets, besides being himself an erudite poet. Although several works, such as Vishnucittiyamu in Telugu and Madalasa Caritra in Sanskrit, are attributed to him, only Amuktamalyada survived.  

Krishnadevaraya’s munificent patronage extended to several poets is a laudable history. Eight Royal Elephants (Ashtadiggajas) were said to have adorned his court. The literal translation of this Sanskrit word, Ashtadiggajas, means ‘eight elephants of the directions’. According to Hindu cosmology, eight mythical elephants guard and support the earth at its cardinal corners. Similarly, these eight literary giants were considered the foundational pillars of the emperor’s royal court assembly, popularly known as Bhuvana Vijayam. Under their influence and Krishnadevaraya’s patronage (1509-29 CE), this era came to be known as the Golden Age of Telugu Literature or the Prabandha Age.

The Ashtadiggajas of Krishnadevaraya’s court are known for their unparalleled literary excellence. They are: Allasani Peddana (Manu Charitra), Nandi Thimmana (Parijatapaharanam), Madayyagari Mallana (Rajasekara Charitram), Dhurjati (Kalahasti Mahatyamu), Ayyalaraju Ramabhadrudu (Ramaabhyudayamu), Tenali Ramakrishna (Panduranga Mahatmyam, Udbhataradhya Charitamu) , Ramarajabhushanudu (Vasucharitramu & Kavyalankarasangrahamu), and Pingali Surana (Garuda Puranam, Prabhavatee Pradyumnamu, Raghava Pandaveeyam, kalapurnodayamu). Adapting lesser-known stories from the Puranas, they have crafted intricate and imaginative Kavyas (epics).

The term Prabandha is usually interpreted to mean a great/impressive composition. In the course of time, certain characteristics came to be associated with it, and soon they turned out to be mandatory requirements. They are: composition should narrate the story of a national virtuous hero, a well-known tale; have as chief rasa Sringara, although there could be attendant rasas like Veera; have eighteen descriptions (Ashtadasa Varnanalu); contain five or six cantos; and be replete with alankaras (figures of speech).

A prabandha, like the epics of the West, commences with an invocation of Gods to bless the poetic enterprise and goes on to sing the praise of ancient poets. It also narrates the circumstances that led to its composition. They are known for rich imagination and highly dignified word arrangements.

We shall now talk a little about Panduranga Mahatmyam of Tenali Ramakrishna. It is an immortal legendary account of the famous temple shrine of Lord Vithoba, an incarnation of Lord Vishnu, located at Pandharpur on the banks of the Bhima River. He adapted the core of the text from the ancient Sanskrit Skanda Purana but elevated it into a complex, standalone literary masterpiece.

The overarching philosophy of the text is "Matru Devo Bhava, Pitru Devo Bhava"—asserting that the selfless service and love given to one's parents is the highest form of worshipping God.

In it, there is a beautifully crafted Upakhyanam that narrates the downfall of a brilliant but morally corrupt scholar called Nigama Sarma, who wastes his family’s wealth on vices. More than Sarma, it is his unnamed sister who shines most in the story. She travels across lands to reform her brother. Ramakrishna designed her character so well by mouthing her with powerful and emotionally charged dialogues and logic with which she attempts to wean her brother from vices, making her stand out as one of the finest female characters in Prabandha literature.  That’s what is narrated hereunder in Telugu.

పాండురంగ మహత్యం

“ఏ ప్రబంధం చదివినా ఏముంది నాయికా నాయకుల శృంగార విహారాల విరహాల వర్ణన తప్ప” అన్న కొందరి భావనలో ఎంత ఔచిత్యం ఉందో, “అర్థం చేసుకున్న ప్రబంధ కావ్యాలలో లోకకళ్యాణానికి ఉపయుక్తమగు ఉపదేశసందేశాలు అనేకములు” అన్న ఇతరుల భావనలోను అంతే వాస్తవికత ఉంది.

ఈ ‘పాండురంగ మహత్యం‘ నందలి నిగమశర్మ అక్క క్యారెక్టర్ పరిశీలిస్తే మనకు ప్రబంధ పఠన ప్రయోజనం విదితమవుతుంది. నిగమశర్మ దుర్వ్యసనాలోలుడు. పరకాంతాసక్తుడు. నీతిపథము విడనాడిన వివేకహీనుడు. విచ్చలవిడిగా తిరుగుతూ ఆస్తినంతా హారతికర్పూరంలా కరిగించినవాడు. చివరకు అప్పులు, జూదము, మోసం మొదలగు అలవాట్లకు లోనై అథ: పాతాళగతుడవుతాడు. ఇది తెలిసిన ఇతని అక్క తమ్మునికి బుద్ధి చెప్పి త్రోవకు తేవాలన్న ఆర్తితో భర్తను పిల్లలను వెంటబెట్టుకొని పుట్టింటికి వస్తుంది.

కాంతివిహీనమైన పుట్టినిల్లు చూచి కలతచెందుతుంది. దు:ఖసాగరంలో కొట్టుమిట్టాడు తున్న తల్లిదండ్రులను చూచి అమితంగా బాధపడుతుంది. తమ్ముడెక్కడున్నాడో ఎప్పుడొస్తాడో ఎవరికీ ఎరుకలేదు. అయినా సగటు స్త్రీలా వారితో కలిసి ఏడవదు. ఓర్పుతో నేర్పుగా అన్నిటా తానై మెలగుతూ తీయటి మాటలతో, సంతోషం కలిగించే ఉపచారములతో తొలుత తల్లిదండ్రులను సముదాయిస్తుంది. తెలివిగా ఇంటిని అంటిన చీకటిని తొలగింప ప్రయత్నిస్తుంది.

ఇంతలో ఒకనాడు “చలిది వంటకంబు గుడువం చనుదెంచి”న నిగమశర్మ అక్కను చూచి తప్పుకొనిపోలేక నమస్కరిస్తాడు. ప్రేమతో ఆలింగనం చేసుకోవచ్చిన అక్క తమ్ముని శరీరమును “మదోన్మత్త మత్తకామినీ దత్తంబులగు నఖాంకంబులు” చూచి తాక మనసు రాక, తన రాక లక్ష్యాన్ని మనస్సులో స్థిరముగాకలదై ఉద్వేగమును అణచుకొని, "సీమంతపు బెండ్లికొడుకవు గ"మ్మని హేతుగర్భితంబుగా ఆశీర్వదిస్తుంది.

ఈ దీవెనలోని భావం గ్రహించిన నిగమశర్మ ఇక అక్క ఉపదేశాలు, చీవాట్లు మొదలెడుతుందేమోనని బయటకు పోవ ప్రయత్నిస్తాడు. ఇది గమనించిన అక్క తెలివిగా మేనల్లుడిని తమ్ముడికిచ్చి "మీ బావబంతిని ఆరగింతువుగాక! శాకపాకంబులు నిమిషంబులోన గావింతు"నని చెప్పి నేర్పుగా తమ్ముడిని ఇంటనుండునట్లు చేస్తుంది.

భోజనాదులు ముగిసిన తరువాత తాంబూలం సేవిస్తూ తిన్నెపై కూర్చున్న తమ్మునికి హితం చెప్పటానికి ఇదే తగిన సమయంగా భావిస్తుంది. తమ్ముడి మానసిక స్థితిని గమనించినదై, ముందుగానే విరుచుకుపడక, నేర్పుగా ప్రియవచనాలతో సంభాషణ మొదలిడుతుంది. "ఏరా తమ్ముడ! నీ వేదాధ్యయనమునకు విఘ్నము కలుగుననియా ఇంతకాలం నన్ను చూచుటకు రాలేదు? నీకొరకు ఎదురుచూచి నా కన్నులు కాయలుకాసినవి. నీ బావయు నీరాకకు ఎదురుచూసెడివాడు".

ఇక్కడ మనం గ్రహించవలసిన ముఖ్య విషయం తమ్ముడు వేదాధ్యయనం చేయటం లేదని తనకు తెలుసు. తమ్ముడికీ తెలుసు. అయినా తెలియనట్లు ఆ విషయం ప్రస్తావించి పరోక్షంగా తమ్ముడి ప్రవర్తన తప్పు అని ధ్వనింపచేస్తుంది. తన ప్రశ్నలు తమ్మునికి అప్రియమైనా, విని అలోచించాలి అన్న కోరికతో తన భావావేశాన్ని నియంత్రించుకుని తెలివిగా నీరాకకు ఎదురుచూసి నా కళ్ళు కాయలు కాసినవి అంటూ సౌభ్రాతృత్వాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది.

తమ్ముడి అహం దెబ్బ తినకుండా జాగ్రత్తపడుతూ అతని ప్రవర్తన నీతిమాలినదని, కులభ్రష్టుణ్ణి చేసిందని, తెలియజేయడానికిగాను "నీవు యజ్ఞం చేయగా వేదిక అలంకరింతునని, సుమంగిళి పూజలు అందుకొందునని గంపెడు ఆశతో అందరితో చెప్పుకున్నానే! నా ఆశలన్నీ వమ్ముచేశావు; నీవేదియులేక సర్వగుణహీనుడవౌట ఎరుగనైతి" అని అతని మనస్సును ఆకట్టుకునే రీతిలో భావభరితంగా ప్రేమతో బుజ్జగిస్తున్నట్లు తన బాధను వ్యక్తీకరిస్తుంది. తమ్ముడి మనస్సు మీద ఆ మాటల ప్రభావం గ్రహించి, ఇదే మంచి సమయంగా ఎంచి, తెలివిగా అంటుంది: ‘చేయి మీదుగా నడిచిన పూర్ణకాముడవే! నా తమ్ముడవే! నీకీ బేలతనమేల! వేశ్య మందిరములకేల నేగెదవు, వలదు నాయనా! నేను చెప్పినట్లు విను. నీకు కావలసినచో హరికౌస్తుభమైనను తెచ్చెదను" అని తన ఎమోషనల్ సపోర్ట్ ను తెలియజేస్తూ ఇకనైనా సన్మార్గము చేపట్టమని తమ్ముని ప్రోత్సహిస్తుంది. ఇదంతా విన్న తమ్ముడు తను మారినట్లు కొన్నాళ్ళు ప్రవర్తిస్తాడు.

కవి ఈ నిగమశర్మ అక్క పాత్రను తీర్చిదిద్దిన తీరు పాఠకులకు డేనియల్ గోల్ మెన్ ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చిన "ఎమోషనల్ ఇంటెలిజన్స్"—తనను తాను తెలుసుకొనుట, తద్వార తన భావోద్వేగములను నియంత్రించుకొనుట, ఎదుటివాని మనోగతాన్ని గ్రహించి ఇద్దరి మధ్య 'కామన్ గ్రౌండ్' వెతుకుట, దాని ద్వారా వ్యక్తిగతమైన సంబంధాలను వృద్ధి చేసుకొనుట, ఎదుటివాని ఎదుగుదలకు అవసరమైన ఎమోషనల్ సపోర్ట్ ఇస్తూ తోడ్పడుట వంటి లక్షణాలచే ప్రేరితమైన ప్రవర్తన—అను ప్రతిపాదనను గుర్తుచేస్తుంది.

తనవారి మంచిని కాంక్షించుట, దానికొరకు ప్రయాసపడవలసిన ఆవశ్యకతను, విధివిధానములను ఉపదేశించుటకు మించి కవిత్వానికి ప్రయోజనం వేరే ఏముంటుంది? ఈ ఉపాఖ్యానం మరొక సందేశం కూడా ఇస్తుంది: ఎంతటి సద్వంశంలో జన్మించినా, వేదాధ్యయనం చేసినా, వివేకవంతుడయినా మనిషి, నీతిపథమును తప్పిననాడు, భ్రష్టుడగుట తథ్యం.

**